Ο κρυφός στόχος του Μνημονίου

του Νίκου ΙΓΓΛΕΣΗ

 Το Μνημόνιο Νο 2 διαδέχεται το Μνημόνιο Νο 1. Μετά την παταγώδη «αποτυχία» του πρώτου Μνημονίου, τουλάχιστον έτσι θέλουν να μας το παρουσιάζουν, οι δανειστές και επικυρίαρχοι της χώρας, σχεδιάζουν ένα δεύτερο, πιο αποτελεσματικό Μνημόνιο, που εδώ αποκαλούν «Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής».  Για το σκοπό αυτό ήδη συστήθηκε και ειδική ομάδα εργασίας στην Ευρωζώνη.

Το πρώτο Μνημόνιο από την αρχική σχεδίασή του δεν αποσκοπούσε ούτε  στη σωτηρία της χώρας, ούτε στην οικονομική ανάπτυξή της, ούτε στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων, αλλά στο πως οι δανειστές, δηλ. οι αγορές θα πάρουν πίσω τα λεφτά τους με τις μικρότερες δυνατές απώλειες, ανεξαρτήτως των συνεπειών για την ελληνική κοινωνία.

 Από τα τέλη του 2009 αρχές 2010 οι επαϊοντες  ξένοι και έλληνες γνώριζαν ότι το Δημόσιο χρέος ήταν μη βιώσιμο. Γνώριζαν δηλ. ότι δε μπορούσε η Ελλάδα, με την περιορισμένη παραγωγική ικανότητα που διαθέτει,  να αποπληρώσει ένα Δημόσιο χρέος  300 δισ. ευρώ (127% του ΑΕΠ) όσα μέτρα κι αν πάρει, ότι κι αν πουλήσει. Παρόλα αυτά δέχτηκαν, το Μάϊο του 2010, να δώσουν στη χώρα μας, τμηματικά μέχρι τις αρχές του 2013, ένα νέο δάνειο 110 δισ. ευρώ, γιατί άραγε;  Μήπως για να χάσουν τα λεφτά τους; Όχι βέβαια.

Αξιοσημείωτο είναι ότι τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του Μνημονίου, παρά τη μεγάλη μείωση στις αποδοχές των υπαλλήλων του ευρύτερου Δημόσιου τομέα, παρά το κόψιμο της 13ης και 14ης σύνταξης, παρά τις αυξήσεις στους συντελεστές του ΦΠΑ και τις δύο αυξήσεις στους ειδικούς φόρους σε καύσιμα, ποτά και τσιγάρα, το  Δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 42  δισ. ευρώ  και από 298 δισ. στο τέλος του 2009, έφτασε στα 340 δισ. (147% του ΑΕΠ) στο τέλος του 2010.  Για το 2011 αναμένεται να ξεπεράσει τα 362 δισ. ευρώ (159% του ΑΕΠ).

Μήπως οι δανειστές και οι αγορές γενικότερα είναι ηλίθιοι και ρίχνουν τα λεφτά τους στο σύγχρονο ελληνικό πίθο των Δαναϊδων; Όχι βέβαια. Η εξήγηση βρίσκεται στο γεγονός ότι τα 110 δισ. ευρώ του πρώτου Μνημονίου καθώς και τα 100 δισ.,  ίσως και περισσότερα, που σχεδιάζεται να δοθούν με το δεύτερο Μνημόνιο, αποτελούν ένα ριζικά διαφορετικό δάνειο σε σχέση με τα προηγούμενα. Μέχρι το Μάϊο του 2010 το Δημόσιο χρέος ήταν προς ιδιώτες επενδυτές (Τράπεζες ελληνικές και ξένες, Funds κλπ.) και στο σύνολό του ήταν απαλλαγμένο από εμπράγματες ασφάλειες, έτσι οι δανειστές δεν ήταν καθόλου εξασφαλισμένοι σε περίπτωση αδυναμίας αποπληρωμής ή πτώχευσης του ελληνικού κράτους. Το δίκαιο δε που διέπει το παλαιό χρέος είναι το ελληνικό.

Αντίθετα τα 110 δισ. ευρώ του πρώτου Μνημονίου εκταμιεύονται με υποθήκευση του εδάφους, των υποδομών και της κινητής και ακίνητης περιουσίας του ελληνικού Δημοσίου,  ενώ για το δίκαιο που διέπει αυτό το δάνειο, δολίως επελέγη το αγγλικό, που σε περίπτωση διένεξης ευνοεί το δανειστή.  Τα λεφτά του Μνημονίου εκταμιεύονται αποκλειστικά για την πληρωμή των ομολόγων που λήγουν από τα παλαιά δάνεια, και όχι, όπως ψευδώς υποστηρίζουν ο Γ. Παπανδρέου, όλα τα εξαπτέρυγα του Μνημονίου, καθώς και τα εξωνημένα ΜΜΕ, για την πληρωμή μισθών και συντάξεων. Την τεράστια αυτή απάτη, του προπαγανδιστικού μηχανισμού της Κυβέρνησης, αποδεικνύουν τα στοιχεία του τελευταίου Προϋπολογισμού, σύμφωνα με τον οποίον τα συνολικά καθαρά έσοδα του Κράτους το 2011 από άμεσους και έμμεσους φόρους θα ανέλθουν στα 55,5 δισ. ευρώ.  Από την άλλη οι δαπάνες για μισθούς και συντάξεις για το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων και συνταξιούχων θα φτάσουν τα 21 δισ. Τα έσοδα λοιπόν φτάνουν για την πληρωμή μισθών και συντάξεων και απομένουν και περίπου 34,5 δισ. ευρώ για τις υπόλοιπες δαπάνες του Δημοσίου. Άρα τα 110 δισ. ευρώ δε δίνονται για μισθούς και συντάξεις αλλά για να μπορεί η Ελλάδα να εξοφλεί τα τοκοχρεολύσια των δανείων του παρελθόντος.

Έχουμε λοιπόν, από την υπογραφή του Μνημονίου,  μια σταδιακή μετατροπή του χρέους σε ενυπόθηκο και επίσης μια μετατροπή από χρέος προς ιδιώτες σε διακρατικό.  Δε χρωστάει δηλαδή η Ελλάδα σε κάποια ιδιωτική Τράπεζα αλλά σ’ ένα κράτος της Ευρωζώνης και το Δ.Ν.Τ., με ό,τι αυτό σημαίνει. Όταν στις αρχές του 2013 εκταμιευτεί η τελευταία δόση των 110 δισ.  τότε το ένα τρίτο περίπου του κρατικού χρέους, θα έχει μετατραπεί σε ενυπόθηκο  – διακρατικό. Έτσι μειώνεται δραματικά  η οποιαδήποτε διαπραγματευτική δυνατότητα της χώρας. Παράλληλα ετοιμάζεται το δεύτερο Μνημόνιο ύψους περίπου 100  δισ. ευρώ με τους ίδιους ή παραπλήσιους όρους (ίσως ένα μέρος του ποσού δοθεί από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας – EFSF).

Επιδίωξη των δανειστών είναι να μετατραπεί το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικού χρέους σε ενυπόθηκο και διακρατικό. Με τον τρόπο αυτό οι δανειστές θα έχουν εξασφαλίσει τα λεφτά τους με τις μικρότερες δυνατές απώλειες και η χώρα θα έχει μεταβληθεί σε προτεκτοράτο, το 17ο κρατίδιο της Γερμανίας, αλλά χωρίς ψήφο στην Ομοσπονδιακή Βουλή, όπως έγραψε η γερμανική έκδοση των Financial Times (Mάϊος 2011). Στη συνέχεια οι δανειστές θα προχωρήσουν στην αναπόφευκτη αναδιάρθρωση του χρέους με τους πιο ευνοϊκούς γι’ αυτούς όρους. «Η αναδιαμόρφωση του ελληνικού χρέους θα γίνει όταν θα έχει εφαρμοστεί με επιτυχία το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής» αναφέρει στην έκθεσή του ο ΟΟΣΑ το Φεβρουάριο του 2011.   Ουσιαστικά με το πρώτο Μνημόνιο και τώρα με το δεύτερο οι δανειστές κερδίζουν χρόνο, αυτός ήταν από την αρχή ο τελικός στόχος τους. Το Μνημόνιο που υπέγραψαν με τον Γ. Παπανδρέου και την Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, όχι μόνο δεν απέτυχε αλλά υλοποιείται σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό. Ήδη οι ιδιωτικοποιήσεις  των 50 δισ.  που απαίτησαν οι δανειστές, με την περίφημη συνέντευξη τύπου τον περασμένο Φεβρουάριο, αποτελούν μια πρώτη δόση για την εξασφάλιση του ενυπόθηκου δανείου των 110 δισ. ευρώ.

Μια ελληνική Κυβέρνηση που θα ήθελε να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της χώρας και όχι αυτά των δανειστών, θα πρέπει τώρα, άμεσα, να σταματήσει να παίρνει νέα δάνεια για να πληρώσει τα παλιά. Το βρετανικό περιοδικό «The Economist» γράφει ότι το Δημόσιο χρέος της Ελλάδας που βρίσκεται στο 150% του ΑΕΠ και ανεβαίνει, δεν είναι δυνατόν να αποπληρωθεί, και συνεχίζει:  «Η εσωτερική πολιτική της άγριας λιτότητας και του διαρκώς αυξανόμενου χρέους είναι δηλητηριώδης. Θα ήταν πολύ καλύτερα να αναγνωρίσουν την πραγματικότητα και ν’ αρχίσουν μια συντεταγμένη αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους τώρα. Αυτή είναι η μόνη λύση που απομένει».

Το 2013 θα πληρώσουμε μόνο για τους τόκους του χρέους περίπου το 35% των συνολικών εσόδων από την κάθε είδους φορολογία του κράτους, το ποσοστό αυτό θα φτάσει το 40% το 2015. Η Κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει σε ουσιαστική αναδιάρθρωση του Δημόσιου χρέους, όσο έχει στα χέρια της κάποια διαπραγματευτικά όπλα και πριν το χρέος  γίνει στο μεγαλύτερο ποσοστό του ενυπόθηκο-διακρατικό.  Η αναδιάρθρωση που πρέπει να γίνει προγραμματισμένα και όχι ανεξέλεγκτα οφείλει να περιλαμβάνει κούρεμα (haircut) της τάξης του 50 – 60 %, όπως έχουν γράψει μεγάλες έγκυρες ξένες εφημερίδες, επιμήκυνση των ομολόγων κατά 15 – 20 χρόνια και μείωση του επιτοκίου στο ύψος αυτού της Ε.Κ.Τ. (σήμερα 1,25%). Έγραψαν οι New York Times: «Ανακούφιση από το χρέος, ή, για να χρησιμοποιήσουμε τον ευφημισμό των τραπεζιτών, αναδιάρθρωση, θα χρειαστεί. Χρέη πρέπει να διαγραφούν, πληρωμές να αναβληθούν και επιτόκια να μειωθούν».

Στα υψηλά κλιμάκια της ΕΕ συζητείται αυτό το διάστημα η επιμήκυνση (μεταχρονολόγηση) των ελληνικών ομολόγων που λήγουν μέχρι το 2014. Πρόκειται, στην ουσία, για μια αναδιάρθρωση του χρέους, αλλά είναι τόσο μικρή και τόσο μίζερη, που δε λύνει το πρόβλημα, απλώς δίνει μια μικρή παράταση ζωής πριν την κήρυξη της χρεοκοπίας. Μιας χρεοκοπίας που κινδυνεύει, με όλα αυτά τα ημίμετρα και την ανικανότητα που χαρακτηρίζει την Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ να πάρει ανεξέλεγκτο χαρακτήρα κατάρρευσης όπως έγινε στην Αργεντινή.

Ασφαλώς μια αναδιάρθρωση τέτοιας έκτασης, όπως προτείνεται παραπάνω,  θα προκαλέσει μεγάλες διεθνείς αντιδράσεις τις οποίες θα πρέπει η ελληνική πλευρά να έχει προετοιμαστεί εκ των προτέρων να αντιμετωπίσει. Αλλά γιατί η σημερινή Κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις της ελληνικής κοινωνίας και όχι αυτές των ξένων δανειστών;  Γιατί η Κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου δεν τιμά την υπογραφή του ελληνικού κράτους απέναντι στον συνταξιούχο που επί 30 ή 35 χρόνια πλήρωνε τις εισφορές του για μια αξιοπρεπή σύνταξη, αλλά θεωρεί αδιανόητο να μην τιμήσει την υπογραφή του απέναντι σε μια μεγάλη τράπεζα που, πριν από πέντε χρόνια, για κερδοσκοπικούς λόγους,  αγόρασε ένα ομόλογο;

Μόνο με την αναδιάρθρωση  η ελληνική οικονομία θα απαλλαγεί από τη βδέλλα του χρέους που της ρουφάει κάθε αναπτυξιακή ικμάδα της.  Μόνο έτσι θα έχουμε μέλλον σαν χώρα και σαν έθνος. Ζητείται ελληνική πατριωτική Κυβέρνηση.  

 

Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε συντομευμένο
στο «Παρόν της Κυριακής», 19-6-2011

Advertisements